لازم است ، البتّه آنان در برخى از شرايط اتفاق نظر داشته مانند : « صداقت » و در برخى نيز اختلاف دارند و همين موجب گشته كه عدّه‌اى احاديث فاقد شرط را حجّت ندانسته و بر طبق آنها فتوا ندهند درحالىكه ديگران بر اساس آنها فتوا صادر كنند . معيارهاى مورد اختلاف متعددند ، از قبيل : 1 . هم مذهب بودن برخى محدّثان و فقيهان اعمّ از فقهاى شيعه و سنى اين شرط را لازم ندانسته و لذا احاديث راويانى كه صداقت آنها محرز شده هر چند از مذهب ديگر باشند قبول نموده و بر اساس آن فتوا مىدهند . در نزد شيعه اصطلاحاً به اين گونه از احاديث كه راويانشان از اهل سنّت بوده و فقهاى شيعه چون آنها را مطمئن و راستگو ديده‌اند بر اساس آنها فتوا صادر كرده‌اند « احاديث موثق » ناميده مىشود كه درصدها مسأله فرعيّه در سراسر فقه شيعه مورد استفاده قرار گرفته است ، « 1 » و مىتوان از بين آنها تعداد راويان سنّى كه بيشترين استفادهء فقهى از روايات در فقه شيعه شده است به افراد بسيارى اشاره كرد . « 2 » چنان كه جمعى از فقها و علماى اهل سنّت به راويان شيعه‌اى كه وثاقت‌شان نزد آنها ثابت شده ، اعتماد كرده ، مانند : 1 . ابان بن تغلب 2 . ابراهيم بن يزيد نخعى 3 . احمد بن مفضل كوفى 4 . ثابت بن دينار ابى حمزه ثمالى 5 . جابر بن يزيد جعفى 6 . حبيب بن ابى ثابت اسدى كاهلى 7 . حماد بن عيسى جهنى 8 . حمران بن اعين 9 . سعيد بن هيثم هلالى 10 . سليمان بن صرد خزاعى 11 . شريك بن عبد اللَّه بن سنان بن انس 12 . شعبة بن حجاج 13 . صعصعة بن صوحان 14 . طاووس بن كيسان 15 . عامر بن وائله و . . . . « 3 » امّا برخى از فقها اين سعهء صدر را نداشته و « هم مذهب بودن » را شرط قبول روايت راوى دانسته به صورتى كه اگر آن راوى كاملًا متقى و راستگو باشد ، باز به جرم آنكه هم مذهب اين فقيه نيست ، حتّى احاديث نبوى او مورد قبول قرار نمىگيرد . مانند : مالك نسبت به زنى كه مثلًا 12 روز حائض بوده و ظاهراً خون قطع شده است و شك دارد كه كاملًا طاهر شده تا نمازش را بخواند ، فتوا داده است كه تا سه روز استظهار و صبر كند و پس از تكميل 15 روز غسل نموده و نمازش را شروع نمايد . برخى پيروانش دليل او را حديث « حزام بن عثمان » از جابر بن عبد اللَّه دانسته‌اند و بعضى ديگر به اين حديث ايراد نموده‌اند چرا كه راوى حديث ( حزام ) وثاقت ندارد .

--> ( 1 ) . به جواهر الكلام در ابواب مختلف مراجعه شود . ( 2 ) . براى آگاهى بيشتر به كتاب راويان مشترك ، نوشتهء حسين عزيزى و همكاران ، چاپ انتشارات اسلامى دفتر تبليغات اسلامى ، كه مشتمل بر زندگىنامه 274 راوى مشترك بين شيعه و اهل سنّت ، و در پايان نيز فهرست اسامى 817 نفر ديگر از راويان مشترك را ارائه داده است ، مراجعه شود . ( 3 ) . سيّد شرف الدين موسوى در كتاب المراجعات از صفحهء 50 تا 160 ، اسامى 100 تن از محدّثان و راويان بزرگ شيعه را كه نقش برجسته و قابل قبولى در سلسله سند روايات كتب اهل سنّت داشته‌اند با توضيحات و تأييدات دانشمندان اهل سنّت نقل كرده است .